Συναισθηματική Νοημοσύνη

 «Το να είσαι οργισμένος είναι εύκολο. Το να εξοργιστείς όμως με το σωστό άτομο, για το σωστό λόγο, στο σωστό βαθμό, τη σωστή στιγμή, για το σωστό σκοπό και με το σωστό τρόπο, αυτό είναι δύσκολο» (Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια).

Η θεωρία της συναισθηματικής νοημοσύνης (emotional intelligence) έγινε ευρέως γνωστή από τον Daniel Goleman, ψυχολόγο στο πανεπιστήμιο του Harvard. Οι 5 «συναισθηματικές δεξιότητες» που διαθέτει ένα άτομο με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη είναι σύμφωνα με τον Goleman οι παρακάτω:

  1. Η Αυτοεπίγνωση (self-awareness): αναφέρεται στην αναγνώριση των συναισθημάτων την ώρα που δημιουργούνται, στην αυτοαξιολόγηση, και την αυτοπεποίθηση και αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της Συναισθηματικής Νοημοσύνης.
  2. O Αυτοέλεγχος (self-regulation): αναφέρεται στην αυτοπειθαρχία, την αυτορρύθμιση,  την προσαρμοστικότητα, δηλαδή στην ικανότητά μας να ελέγχουμε τα συναισθήματά μας ώστε να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά οι καταστάσεις της ζωής.
  3. Τα Κίνητρα συμπεριφοράς (motivation): αναφέρονται στην τάση προς επίτευξη στόχων, δηλαδή στην ικανότητα στοχοθεσίας και την προσήλωση της προσοχής στην επίτευξή τους, στη δημιουργικότητα, στη δέσμευση, την πρωτοβουλία, και την αισιοδοξία.
  4. Η Ενσυναίσθηση (empathy): αναφέρεται στην ικανότητα αναγνώρισης και κατανόησης των συναισθημάτων των άλλων, δηλαδή στην αποδοχή της διαφορετικότητας και τη διάθεση ενίσχυσης της ανάπτυξης των άλλων.
  5. Οι Κοινωνικές δεξιότητες (social skills): Αφορούν τις δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας, ομαδικότητας επιρροής, ηγεσίας, χειρισμού διαφωνιών δημιουργίας δεσμών με τους άλλους, προσαρμογής στις αλλαγές.

Συνοψίζοντας τα παραπάνω η έννοια της Συναισθηματικής Νοημοσύνης περιλαμβάνει την ικανότητα του ατόμου να αναγνωρίζει και να κατανοεί τα συναισθήματα τόσο τα δικά του όσο και των άλλων, να τα χειρίζεται λειτουργικά και αποτελεσματικά και να δημιουργεί συνεχώς κίνητρα για τον εαυτό του.

IQEQ

Η Διανοητική Νοημοσύνη (IQ) και η Συναισθηματική Νοημοσύνη (EQ) είναι δύο ξεχωριστές ικανότητες του ανθρώπου.

  • Ο δείκτης IQ αφορά στο αριθμητικό, γνωστικό κομμάτι, ενώ ο δείκτης EQ σχετίζεται με τα συναισθήματα.
  • Το IQ ελέγχει τη λογική, ενώ το EQ τα συναισθήματά μας τόσο απέναντι στον εαυτό μας όσο και απέναντι στους άλλους.
  • Το IQ επηρεάζει ελάχιστα τις σχέσεις μας με τους άλλους, ενώ το EQ παίζει καθοριστικό ρόλο στις σχέσεις μας με τους άλλους
  • Το IQ είναι απαραίτητο για τη διεκπεραίωση κάθε μορφής εργασίας, ενώ το EQ είναι απαραίτητο για τη διαχείριση κάθε μορφής σχέσης.

Σύμφωνα με τον Dr. Goleman ένα άτομο με μέτριο IQ και υψηλό EQ μπορεί να είναι πιο επιτυχημένο από ένα ιδιαίτερα ευφυές άτομο. Πράγματι αν παρατηρήσουμε τους ανθρώπους γύρω μας θα διαπιστώσουμε ότι το υψηλό IQ από μόνο του δεν αρκεί για να επιτύχει κάποιος στη δουλειά του ή να είναι ευτυχισμένος στην προσωπική του ζωή. Η ευτυχία τελικά εξαρτάται περισσότερο  από τη σχέση μας με τον εαυτό μας και τους άλλους. Ένα άτομο με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη είναι διορατικό, αναγνωρίζει τα συναισθήματά του και άρα μπορεί και να τα ελέγξει αλλά αναγνωρίζει, κατανοεί και σέβεται και τα συναισθήματα των άλλων. Μπορεί να ασκεί κριτική με εποικοδομητικά σχόλια, δεν υποτιμά ή επικρίνει τους άλλους, είναι ειλικρινές, υποστηρικτικό, εκφράζεται ελεύθερα, παίρνει πρωτοβουλίες και αποφάσεις. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά είναι εκείνα που συντελούν στην επίτευξη ποιοτικότερων διαπροσωπικών σχέσεων που προσφέρουν πραγματική ικανοποίηση στο άτομο και κατ’ επέκταση συμβάλλουν σ’ αυτό που ονομάζουμε πραγματική «ευτυχία» στην προσωπική ζωή και «επιτυχία» στην επαγγελματική.